Kot i kleszcze

W tym wpisie rozprawimy się z mitem: “kot jest odporny na kleszcze”. Nie wiem jak Wy, ale osobiście miałam parokrotnie wątpliwą przyjemność spotkać się z takim twierdzeniem.

Czym jest kleszcz? Kleszcz jest pajęczakiem, pasożytem żywiącym się krwią kręgowców. Kiedyś okres aktywności kleszczy przypadał na lato, obecnie żeruje już od marca do końca października, a nawet w okresie zimowym, podczas ocieplenia.

WYSTĘPOWANIE
Można je spotkać niemal wszędzie: w lasach, na łąkach, w miejskich parkach i przydomowych ogródkach. Zwykle pasożyty czekają na swoją ofiarę w trawach, krzakach, jednak odnotowuje się już przypadki kleszczy u kotów domowych, wychodzących na balkon. Są to zdarzenia incydentalne, ale jednak warte uwagi.

NAJCZĘSTSZE MIEJSCA ATAKU 
Kleszcze preferują okolice, w których skóra jest możliwie cienka, a naczynia krwionośne blisko powierzchni. Żerują najczęściej w rejonach głowy, pach, uszu, nosa, karku i odbytu.

 


CHOROBY
 
20 lat temu uważano, że koty nie zapadają na niektóre z chorób odkleszczowych. Niestety, było to błędne założenie – kleszcze są nosicielami wielu chorób, w tym takich, które mogą doprowadzić do śmierci kota. Nie ma potrzeby opisywać wszystkich. Ryzyko zachorowania choćby na jedną z nich, powinno nakłonić opiekuna do odpowiedniej ochrony czworonoga przed tymi pasożytami.

Babeszjoza – pierwszy przypadek choroby wywołanej przez babeszję odnotowano w Polsce u dziesięcioletniej kotki w 2007 roku. Wywołuje ją pierwotniak atakujący i niszczący czerwone krwinki, w wyniku czego dochodzi do anemii oraz uszkodzenia wątroby i nerek. Zejście śmiertelne może nastąpić w ciągu kilku dni od chwili przekazania inwazji przez kleszcza. Bez szybkiej pomocy lekarskiej choroba kończy się śmiercią zwierzęcia. Objawy: między innymi gorączka, zmniejszony apetyt, osłabienie, czasem wymioty i utrata masy ciała.

Borelioza – na chwilę obecną nie jest możliwe określenie jednoznacznego wzorca objawów boreliozy u zwierząt. Borelioza u kotów nie jest opisana w większym zakresie – najprawdopodobniej choroba u naszych pupili przebiega subklinicznie. Również brak jest dokładnych danych o ilości zachorowań kotów na boreliozę. Według niektórych lekarzy weterynarii jest to niewielka ilość, biorąc jednak pod uwagę, że 10-30% kleszczy jest zarażonych borelią, istnieje poważne podejrzenie, iż ilość zachorowań na boreliozę jest większa od częstości rozpoznawania babeszjozy u psów. Borelioza, zarówno w przypadku ludzi jak i zwierząt, jest trudna w diagnozie. Dodatkowo, objawy chorobowe boreliozy u zwierząt są bardziej zróżnicowane w porównaniu do objawów obserwowanych u człowieka.
Jeżeli znajdziemy na kocie kleszcza już opitego krwią, powinniśmy go traktować jako potencjalnego nosiciela bakterii boreliozy i po usunięciu przebadać testem np. BoTric.

Mykoplazmoza hemotropowa kotów (Hemobartoneloza, FIA, Anemia Zakaźna Kotów) – atakuje krwinki czerwone (erytrocyty). Prowadzi do ich rozpadu, a także zahamowania powstawania nowych erytrocytów. Objawy to wysoka gorączka (do 42ºC), blade błony śluzowe – spojówki i dziąsła (silna anemia), utrata apetytu i wagi ciała zwierzęcia, nierzadko żółtaczka. Śmiertelność wynosi ok. 25%, a zwierzę przez całe życie jest nosicielem.

Kleszczowe zapalenie mózgu – ma 4 postacie: mózgową, oponową, mózgowo-rdzeniową lub czwartą, która jest połączeniem poprzednich. Najczęstsze objawy to charakterystyczna dwufazowa gorączka, silny ból głowy, zmęczenie, brak apetytu, światłowstręt, porażenie kończyn. Choroba przypomina wściekliznę, jednak nie ma na nią szczepionki.

PROCES ZAKAŻENIA 
Ugryzienie kleszcza nie boli. Samo ugryzienie także nie oznacza zakażenia. Kiedyś sądzono, że w ciągu pierwszych 48h od momentu ugryzienia nie można zarazić się chorobami odkleszczowymi ( mniej więcej po 2 dniach kleszcz napije się krwi do syta i zacznie „wymiotować” z powrotem w skórę zwierzęcia). Niestety, obecne badania sugerują, że naprawdę bezpieczną granicę stanowią magiczne … 2 godziny. Po powrocie zwierzęcia do domu, ze spaceru należy go dokładnie wygłaskać, zanurzając palce w jego sierści. Kleszcz potrafi być mniejszy niż główka zapałki więc szybciej wyczują go palce, niż dostrzegą oczy.

OCHRONA 
Dwie “bezpieczne” godziny, to naprawdę niewielki margines czasu. Zwierzęta wychodzące potrafią wracać nawet po paru dniach, dlatego bardzo ważna jest profilaktyka chorób odkleszczowych.
Ze względów bezpieczeństwa, kotom wychodzącym nie polecamy obroży przeciwpchelnych, na których zwierzak może się powiesić i które mogą doprowadzić do poważnych obrażeń po przesunięciu. Więcej informacji o doborze bezpiecznej obróżki znajdziecie tutaj.


Rana po obroży przeciwpchelnej. Źródło: Fundacja KOCIA MAMA

Polecamy kropelki spot-on (np. Frontline Combo Kot).
Czytajmy ulotki, dopytujmy weterynarzy – zazwyczaj czas, w którym kropelki chronią przed kleszczami jest zazwyczaj krótszy od okresu ochrony przeciwpchelnej. Nie każdy preparat spot-on działa na te pajęczaki! Wyjątkiem jest preparat Bravecto Spot – on dla kotów, który działa odstraszająco na kleszcze przez 3 miesiące.

 

Preparaty typu spot-on działają poprzez naniesienie na skórę – wchłonięcie z jej powierzchni i redystrybucję ponownie na powierzchnię skóry wraz z wydzieliną gruczołów łojowych. Tworzy to rodzaj warstwy ochronnej na skórze zwierzęcia, z którą wchodzi w kontakt pasożyt przy próbie odżywiania. Jeżeli stężenie leku jest wysokie (krótko po zakropieniu), kleszcz odpada zanim uda mu się zakotwiczyć w skórze. W miarę spadku stężenia, zabicie pasożyta zajmuje więcej czasu i można obserwować już zasuszone kleszcze przyczepione do psa/kota.

Lek. wet. Andrzej Molikiewicz, Gabinet Weterynaryjny Podaj Łapę

Pamiętajmy, by nie podawać kotom preparatów przeciwpchelnych z permetryną (przeznaczonych dla psów). Są silnie toksyczne!

USUWANIE
Jeśli zwierzę wróciło ze spaceru z niechcianym towarzyszem, staraj się go jak najszybciej pozbyć ze skóry zwierzęcia. Kleszcze najłatwiej usuwa się za pomocą lassa, specjalnych haczyków, pompki Anty-kleszcz oraz pęsety anatomicznej. By nie szukać na cito otwartej apteki, warto nabyć lasso czy pęsetę już na początku sezonu.

Zasady usuwania kleszcza:

  • Mocno uchwyć kleszcza pęsetą jak najbliżej skóry.
  • Płynnym ruchem wyciągnij go aż do całkowitego usunięcia
  • Jeżeli w skórze pozostała jakakolwiek część kleszcza – usuń ją za pomocą igły (jak drzazgę).
  • Po usunięciu kleszcza zdezynfekuj skórę.
    NIE szarp, nie ukręcaj, nie rozgniataj kleszcza.
    NIE smaruj kleszcza tłuszczem, kremem, roztworem alkoholu, sokiem z czosnku.

Badanie kleszcza w wypadku człowieka nie jest konieczne, natomiast w przypadku zwierząt może ułatwiać ewentualną diagnostykę, warto więc nie wyrzucać wyrwanego pasożyta i odpowiednio go zabezpieczyć.

 

Uważajcie na siebie i Waszych podopiecznych!

Wasza Inari

 

Źródła:
J.L. Gundłach, A.B. Sadzikowski: Parazytologia i parazytozy zwierząt.
M. Włodarczyk, S.Tylewska- Wierzbanowska, T.Chmielewski, E. Podsiadły: Zakaźna anemia kotów.
Koty.pl: Przetestuj kleszcza na boreliozę.
Fundacja Kocie Życie: Kleszcz - wróg Twojego kota.
J.Stradowski: Najgroźniejsze zwierzę w Polsce.
Stowarzyszenie Chorych na Boreliozę: Borelioza i współinfekcje. Najczęściej zadawane pytania.
Fotografia w tle: Wikipedia/Stiopa